QGIS-plugin voor ImPact

Wat is het?

QGIS is een open-source programma om geodata te verwerken, te analyseren en te rapporteren. Voor gebruikers die vertrouwd zijn met QGIS is het handig om de resultaten van ImPact op grote schaal in te laden voor analyses die met de webinterface niet kunnen.

Om aan deze nood tegemoet te komen, ontwikkeld Anyways de QGIS-impact-plugin. Met deze plugin kan je:

  • Routes plannen
    • met de verschillende scenarios in je ImPact-instantie
    • met de huidige versie OpenStreetMap
    • voor elke lijn in een laag met lijnen…
    • tussen elk punt van één laag naar elk ander punt een andere laa
    • voor de verschillende verkeersmodi en gedragingen
  • scenarios vergelijken door de traffic shift per wegsegment uit te rekenen
  • open data van de FOD opvragen om zicht te krijgen op woon-werkverplaatsingen

Deze documentatie helpt je om:

  • de plugin te installeren
  • FOD-data op te vragen
  • routes te plannen
  • traffic shifts te berekenen

Om deze documentatie te volgen, heb je volgende zaken nodig:

  • een werkende installatie van QGIS nodig
  • een testproject met daarin enkele punten
  • basiskennis van QGIS

De plugin installeren

Opgelet: De Anyways-plugin is niet compatibel met QGIS 3.20 op Windows. Gebruik QGIS 3.16 of QGIS 3.21 of hoger. Dit komt omdat een dependency fout is geconfigureerd in 3.20 (zie deze issue voor technische achtergrondinformatie). Heb je QGIS 3.20? Deinstalleer deze dan volledig en verwijder de QGIS-installatiemappen in Program Files > QGIS 3.20.X en/of in Program Files (x86) > QGIS 3.20. Je geodata- en shapefilebestanden mag je gerust laten staan, daar is niets mis mee.

De plugin kan gedownload worden van de QGIS Python Plugins Repository De plugin zit in een .zip-bestand.

Je installeert deze door in QGis te klikken op Plug-ins > Plug-ins beheren en installeren. In het dialoogvenster klik je op Installeren vauit ZIP en selecteer je het gedownload bestand. Tenslotte bevestig je door op Plug-in installeren te klikken.

Er zijn geen extra bibliotheken die geinstalleerd moeten worden.

Installatie-flow
Installatie-flow

De plugin openen en een impact-instantie instellen

Wanneer je je project binnen QGIS hebt geopend, kan je ook de plugin openen.

Dit doe via Plugins > Impact Toolbox > Impact Toolbox. Merk op: het openen van de plugin kan enkele seconden duren.

Daarna stel je de juiste ImPact instantie in. Dit doe je door de URL te kopiëren en te plakken in de instellingen. Deze instantie wordt geassocieerd met je project, je hoeft dit dus slechts eenmalig te doen. Je kan later kiezen welk scenario je gebruikt - het maakt dus niet uit welke URL je gebruikt; overbodige parameters worden door de plugin weggehaald.

FOD-verplaatsingsdata ophalen

Je kan routes plannen met eigen data of data ophalen. Indien je over eigen data beschikt, sla deze paragraaf dan over.

Indien je niet over eigen verplaatsingsdata beschikt, kan je makkelijk data ophalen. De Federale Overheidsdienst Mobiliteit doet een jaarlijkse enquete waar verplaatsingsgedrag per bedrijf in kaart wordt gebracht. Anyways biedt deze data als service aan. Hiermee kan je alle verplaatsingen tussen twee gebieden opvragen, waarbij het ene gebied de werkplaatsen bevat en het ander gebied de gemeentsen van de werknemers. (Om de privacy van werknemers te beschermen, worden de woonplaatsen samengenomen op gemeenteniveau).

Om deze data op te vragen, heb je twee polygoon-lagen nodig:

  • Eén polygoonlaag waarbinnen de bedrijven moeten vallen. Dit is typisch het gebied dat onderzocht wordt - of een rechthoek rond dit gebied
  • Eén polygoonlaag met woonplaatsen, bijvoorbeeld de provincie, Vlaanderen of volledig Belgie

Wanneer je de FOD-data opvraagt, kies je telkens een polygoonlaag. Het resultaat van deze bevraging is een lijnen-laag, waarbij er telkens een lijn van een woonplaats naar een werkplaats is getrokken. Daarnaast duid je ook aan voor welke vervoersmodi je de data wenst op te vragen.

Routeplannen met data

Routes plannen kan op basis van twee puntlagen of één lijnlaag.

Op een route te plannen, kies het tablad Routeplanning.

Bij het veld Scenario kies je welke situatie je wilt gebruiken. Dit kan met:

  • de huidige situatie in OpenStreetMap (wordt dagelijks geupdate)
  • een scenaria naar keuze uit de gekoppelde ImPact-instantie

Daarna kies je met welke data je routes wenst uit te rekenen:

  • Onder het sub-tabblad Plan routes between points kies je een puntlaag met vertrekpunten en een puntlaag met eindpunten. De plugin zal dan een route uitrekenen van elk vertrekpunt naar elk eindpunt. Let op: als je vertrekpuntenlaag 10 punten bevat en je eindpuntenlaag bevat er 20, dan worden er 200 routes uitgerekend.
  • Kies je het sub-tabblad Plan routes over a linestring layer, dan kies je daar een laag met lijnen. Voor elke lijn in deze laag zal dan één route uitgerekend worden, van het vertrekpunt naar het eindpunt van de lijn. (Als een lijn tussenpunten bevat, worden deze genegeerd)

Hint: indien een lijn het attribuut count bevat, of een vertrekpunt bevat het attribuut count, dan zal de resulterende geplande route ditzelfde attribuut bevat. Dit wordt gebruikt om in de volgende stap de traffic shift te berekenen.

Tenslotte kies je nog het voertuig en profiel van de routeplanning. Uitleg over hoe een profiel zich gedraagt komt vanzelf in het venster.

QGIS kan vastlopen tijdens het routeplannen. Dit is normaal en kan enkele minuten duren; in een toekomstige versie zal dit verbeterd worden. Haal gerust een koffie ondertussen.

Het resultaat van deze berekening is een lijnlaag waarbij ieder segment een aparte lijn. Elk segment bevat hoeveel routes er over dit segment gaan als count-attribute.

Het is ook mogelijk om in QGIS een nieuwe lijnlaag vanaf nul te tekenen:

  1. Maak een nieuwe lijnlaag in het gewenste dataformaat. Indien nodig, voeg het attribuut count toe.
  2. Maak de laag bewerkbaar met het potloodje
  3. Teken een lijn door te klikken op begin- en eindpunt (de lijn afsluiten kan met de rechter muisknop)
  4. Herhaal stap 3 voor elke nodige route
  5. Je kan nu met de plugin een route plannen.

Een traffic-shift uitrekenen

Met de plugin kan je het verschil tussen twee gerouteplande lijnlagen uitrekenen. Dit kan onder het tabblad Calculate traffic differences.